Okno Johari – model psychologiczny służący do analizy samoświadomości oraz dynamiki relacji interpersonalnych, opracowany w 1955 roku przez psychologów Josepha Lufta i Harringtona Inghama.
Pojęcie to odnosi się do sposobu, w jaki informacje o nas samych – nasze cechy, uczucia i motywacje – są przetwarzane w relacji z otoczeniem. Model ten dzieli naszą „osobowość” na cztery obszary, które różnią się stopniem uświadomienia:
- Obszar otwarty (to, co wiemy o sobie i co wiedzą inni).
- Obszar ślepy (to, czego o sobie nie wiemy, ale dostrzegają to inni).
- Obszar ukryty (to, co wiemy o sobie, ale nie ujawniamy tego innym).
- Obszar nieznany (to, czego nie wiemy ani my, ani nasze otoczenie).
Wykorzystanie tej wiedzy polega na dążeniu do powiększenia obszaru otwartego kosztem pozostałych ćwiartek. Proces ten odbywa się poprzez dwa kluczowe działania: autoprezentację (zmniejszanie obszaru ukrytego poprzez szczerość) oraz informację zwrotną (zmniejszanie obszaru ślepego poprzez słuchanie opinii innych). Z perspektywy psychologii poznawczej i społecznej, im większy obszar otwarty, tym mniejsze ryzyko nieporozumień i wyższy poziom zaufania w relacji.
W praktyce możemy to zaobserwować, gdy np. ktoś zwraca nam uwagę na naszą tendencję do przerywania innym, gdy jesteśmy zestresowani. Zanim to usłyszeliśmy, cecha ta znajdowała się w naszym obszarze ślepym. Po przyjęciu tej informacji, przechodzi ona do obszaru otwartego, co daje nam realną możliwość pracy nad tym nawykiem. Zrozumienie tego zjawiska pozwala na budowanie autentycznych relacji opartych na faktach, a nie na domysłach, oraz znacząco przyspiesza rozwój osobisty poprzez świadome korzystanie z wiedzy i obserwacji innych ludzi.